A A A

Stoicy

Ideę przenikania życia ludzkiego przez ocenę moralną kultywowała szkoła stoików. Często nazywa się stoicyzm filozofią świata hellenistycznego, uważając, że od czasów Platona i Arystotelesa on właśnie miał pierwszorzędne znaczenie.

Założycielem szkoły był Fenicjanin — Zenon z Kition, człowiek cichy i nieśmiały. Jako cudzoziemiec miernie mówił i pisał po grecku. Pozostała po nim sława najszlachetniejszego człowieka swoich czasów. Kiedy umarł w 264 roku p.n.e., mając lat dziewięćdziesiąt, w Atenach nie tylko odbył się uroczysty pogrzeb, ale ponadto przyznano mu pośmiertnie wiele zaszczytów. Dekret napisany dla podkreślenia tego uznania kończył się taką oto oceną: „Uczynił swe życie wzorem dla innych, gdyż stosował się do zasad własnej nauki".

Pozostawił Zenon licznych uczniów, a jego następcą został Kleantes z Assos. Ambicją tego myśliciela było jasne wyłożenie religijnych założeń stoicyzmu. Potomnym znany jest przede wszystkim jako autor pięknego hymnu religijnego. Staranny wykład zasad szkoły stoickiej można jednak znaleźć dopiero w pracach następcy Kleantesa — Chryzypa z Soli (280—207 p.n.e.). Liczne dzieła Chryzypa (napisał ich przeszło siedemset pięć) znamy niestety z bardzo niewielu zachowanych fragmentów, nie dotrwało też niemal nic z dzieł twórców okresu „średniej stoi". Dopiero wielcy stoicy czasów Cesarstwa Rzymskiego: Epiktet, Seneka i Marek Aureliusz napisali dzieła, które przetrwały w całości do naszych czasów.