A A A

Rozum

Po pierwsze więc, często spotyka się założenie, że znamieniem człowieczeństwa jest rozum, po wtóre zaś, że ów rozum (czy dusza rozumna) jest przeciwstawny ciału, którego posiadanie czyni nas istotami takimi jak zwierzęta. Tymczasem wydaje się, że znamieniem człowieczeństwa jest w decydującej mierze tworzenie kul-tury. Kultura będąc widomym przejawem ludzkiej działalności i opierając się na umiejętności przekazywania wiedzy historycznie, to jest jednemu pokoleniu przez drugie na drodze kontaktu językowego, angażuje właśnie nie tylko rozum swoich twórców, ale także ich emocje, wolę i sprawność manualną.

To wszystko każe człowieka traktować nie tylko jako istotę będącą funkcją własnego rozumu, lecz także jako istotę, w której rozum nie jest czymś odrębnym lub choćby dającym się wyodrębnić. Niezależnie od tego, jak banalnie to zabrzmi, nie sposób pominąć stwierdzenia, że człowiek jest całością psychosomatyczną i nie sposób, zwłaszcza w obliczu licznych zagrożeń środowiska naturalnego, nie nawoływać do wyciągania wszelkich możliwych wniosków z tego banalnego stwierdzenia.