A A A

Relatywizm

Relatywizm etyczny występuje w historii myśli europejskiej po raz pierwszy w sformułowaniu: „Dobro i zło jest jednym i tym samym" już u Heraklita. Ale za pierwszy prawdziwie twórczy umysł w tej dziedzinie można by uznać Demokryta z Abdery. Między wielkimi myślicielami starożytnymi zajmuje on miejsce niepoślednie.

Demokryt żył najpewniej w latach 465—375 p.n.e. Jego mistrzem był Leukippos — twórca koncepcji atomistycznej budowy wszechświata starszy od Demokryta o lat dwadzieścia. Należał on do filozofów zwanych fizykami i całkowicie obce były mu hasła sofistów, którymi Demokryt był przejęty, na tyle przynajmniej, że dużo pisał. Przekazy historyczne wymieniają dwa tytuły dzieł Leukipposa i sześćdziesiąt tytułów dzieł Demokryta.

Z licznych prac Demokryta zachowały się jedynie fragmenty, wśród których dominują teksty o treści etycznej. Na pierwszym miejscu w wykazie dzieł Demokryta znajduje się dziewięć traktatów etycznych. Najważniejszym z nich i najbardziej już w starożytności popularnym był; traktat o eutymii. Najpewniej z tego właśnie traktatu pochodzą zachowane do naszych czasów fragmenty dotyczące etyki. Są to dość krótkie urywki, mające postać aforyzmów pouczających przede wszystkim o tym, jak człowiek może w życiu zdobyć szczęście. Na podstawie tych fragmentów, a także tego, co starożytni pisali o poglądach Demokryta, rekonstruuje się, nie bez sporów zresztą, myśl etyczną tak odległego, w czasie filozofa.